Πρόλογος

ΚΑΤΑΚΤΗΣΙΣ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΙΚΗΣ ΓΗΣ ΥΠΟ ΤΩΝ ΤΟΥΡΚΩΝ

Όψις των Θεσσαλικών πόλεων μικρόν μετά την Τουρκικήν κατάκτησιν, επαγγέλματα, είδη τροφίμων, ανέγερσις νέων μαγαζείων και δημοσίων κτιρίων.--Συμπεριφορά των Τούρκων προς τους κατακτωμένους.--Τύχη της ιδιωτικής και εκκλησιαστικής γεωκτησίας μετά την κατάκτησιν.--Αγορά Χριστιανικών κτημάτων υπό του καταλαβόντος την Θεσσαλίαν στρατηγού Τουρχάν βέη.--Εκούσιαι εξισλαμίσεις Θεσσαλών.--Η ιδιωτική γεωκτησία εν συνόλω αμετάβλητος.

ΓΕΩΚΤΗΣΙΑ

Α'. Γαίαι του Δημοσίου ή του Στέμματος (Εμλιάκι χουμαγιούν, χας χουμαγιούν), προέλευσις αυτών εν Θεσσαλία. Εκμίσθωσις δημοσίων γαιών, εκποίησις τοιούτων επί μερική πληρωμή (Μουατσέλ) και ετησίω τελέσματι (Μουετσέλ)

Εκκλησιαστικά κτήματα. Επικύρωσις των προνομίων και της κτηματικής περιουσίας της ορθοδόξου εκκλησίας υπό του Κατακτητού Μωάμεθ διά Βερατίου του προς τον Θεσσαλίας καταγώμενον πρώτον μετά την Κατάκτησιν Πατριάρχην Γεννάδιον.--Βεράτιον διορισμού Μητροπολίτου Λαρίσσης (1604) αναγνωρίζον και επικυρούν την κτηματικήν περιουσίαν (Τσιφλίκαι κλπ.) της Εκκλησίας ταύτης.--Αναγνώρισις και επικύρωσις της γεωκτησίας Μονών του Πηλίου και Αλμυρού υπ' αρχαίων Φερμανίων και Ταπίων.--Γεωκτησία (ζευγηλατεία κ.λ.π.) Μονών των Μετεώρων από των πρώτων της Κατακτήσεως χρόνων.-- Διενέξεις Μοναχών, κτηματικαί διαφοραί, δωροδοκίαι αρχών, κατηγορίαι επί υποθάλψει ληστών, ολεθρία επέμβασις των Τουρκικών αρχών, καταβύθισις Μονών εις χρέ.-- Εκβίασις και σφετερισμός κτημάτων των Μονών Μετεώρων υπό του Αλή Πασα Ιωαννίνων και άλλων.-- Αναπλήρωσις των σχηματιζομένων εν τη Εκκλησιαστική ιδιοκτησία κενών, αναγνώρισις υπό των Τουρκικών αρχών των Χριστιανικών αφιερωμάτων.

ΙΙ Υποδημόσιαι, ή τιμαριωτικαί Γαίοι (εραζί μιριέ). Σχέσις Σπαχήδων προς ταύτας και αναλογίαι Βυζαντινής εποχής. Η επ' αυτών κυριότης των ιδιωτών περιωρισμένη, οι κυριώτεροι των περιορισμών, ανάλυσις και σύγκρισις αυτών προς αναλόγους σχέσεις Ρωμαίων και Βυζαντινών.-- Πηγή των περιορισμών τούτων το αυθαίρετον έθιμον και ουχί το Σερί.-- Αρχαίαι γνωμοδοτήσεις ανωτέρων οικονομικών υπαλλήλων (Δεφτερδάρ), και αποφάσεις τουρκικών δικαστηρίων.--Ανάλογοι νομικαί σχέσεις και περιορισμοί της κυριότητος και εν τη Δυτική Ευρώπη.--Οι Σπαχήδες ουδέν εμπράγματον δικαίωμα είχον επί των υποδημοσίων γαιών

Προσωπική κατάστασις των γεωργών.--Εξακολούθησις της Βυζαντινής Δουλοπαροικίας μέχρι των μεταρρυθμίσεων του Τανζιματίου (1839) μολονότι το Σερί δεν αναγνωρίζει τοιαύτην.--Ταυτόχρονος Δουλοπαροικία των γεωργών και εις τας υπό τους Ενετούς και Φράγκους γειτονικάς Ελληνικάς χώρας.--Περιορισμοί της ελευθερίας των γεωργών και η επ' αυτών δικαιοδοσία των Σπαχήδων.

Το φορολογικόν σύστημα της Τουρκίας, σύγκρισις αυτού προς το Ρωμαϊκόν και Βυζαντινόν.--Φορολογική απογραφή και φορολογικοί κατάλογοι.--Κεφαλικός φόρος και Δεκάτη, παρ' Έλλησι, Βαρβάροις , Ρωμαίοις, Βυζαντινοίς και Τούρκοις.--Αμφότεροι οι φόροι σταθερώς ωρισμένοι μη υποκείμενοι εις την αυθαιρεσίαν του Σπαχή. --Υπό τίνων εισεπράττετο η Δεκάτη, παρ' Έλλησι, Βαρβάροις, Ρωμαίοις, Βυζαντινοίς, και Τούρκοις.--Αμφότεροι οι φόροι σταθερώς ωρισμένοι μη υποκείμενοι εις την αυθαιρεσίαν του Σπαχή.--Υπό τίνων εισπράττετο η Δεκάτη των διαφόρων κατηγοριών γης.--Εκμίσθωσις της Δεκάτης.--Ταπού (δικαίωμα ταπίου, εδαφονόμιον). Ποσόν και προσδιορισμός ή εκτίμησις αυτού. Καταστρατήγησις του περί του ταπίων νόμου.-- Τίνες εξέδιδον τα ταπία διά τας διαφόρους κατηγορίας των γαιών. -- Οι λοιποί γεωργικοί φόροι και οι αντίστοιχοι της Βυζαντινής εποχής.--Εισφοραί των Χριστιανών υπέρ του Κλήρου, όπως και κατά την Βυζαντινήν εποχήν-- Υπό τίνων εισεπράττοντο οι φόροι, εκμίσθωσις αυτών

Δικαιοδοσία των Τιμαριούχων επί των Γεωργ'ων, επίβλεψις επί των αροσίμων γαιών.--Ορισμός Τιμαρίου.--Ούδεν δικαίωμα είχον οι Σπαχήδες επί των γαιών των τιμαρίων των. --Απονομή Τιμαρίων, ετήσιαι πρόσοδοι των διαφόρων βαθμών Τιμαριούχων.--Ιεραρχία, διοργάνωσις και αριθμός Τιμαρίων.--Αστυνομική και ποινική δικαιοδοσία Τιμαριούχων.-- Σύγκρισις προς το τιμαριωτικόν σύστημα άλλων λαών. -- Εμπόλεμος δύναμις εκ του τιμαριωτικού ιππικού και πρόσοδος εκ των Τιμαρίων του Οθωμανικονικού κράτους.-- Κατάργησις του Τιμαριωτικού συστήματος.

Οι Σουμπασάδες των Τσιφλικίων κατά την Τουρκοκρατίαν και Βυζαντινήν εποχήν.-- Αγγαρείαι και χορηγείαι ειδών υπό των χωρικών.- Αστυνομική δικαιοδοσία του Σούμπαση, όπως και κατά την Βυζαντινήν εποχήν.--Η λέξις και έννοια του ζευγαρίου ήδη από της Βυζαντινής εποχής και της Αρχαιότητος.-- Διάκρισις των ικανοτέρων δουλοπαροίκων γεωργών, ακίνητος αυτών ιδιοκτησία (αγρών οικιών).--Κλοπή σπόρου και καρπών εκ των αλωνίων, ήδη από της Αρχαιότητος.-- Κλοπαί επιστατών και κατά την Βυζαντινήν ήδη εποχήν.

ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑΙ ΚΑΙ ΣΥΜΦΟΡΑΙ ΤΩΝ ΘΕΣΣΑΛΩΝ ΓΕΩΡΓΩΝ

Η ληστεία μαστίζουσα την Θεσσαλίαν ήδη από της Αρχαιότητος.-- Καταδίωξις αυτής υπό Λιβερίου Γερακάρη.--Αποστασία αυτού και των αμαρτωλών της Θεσσαλίας και της Στερεάς Ελλάδας (1692), εισβολή αυτών εις Θεσσαλίαν. -- Μακρά σειρά καταστροφών εξ επανειλημμένων εισβολών πανώλους, εκ ληστρικών επιδρομών των Αλβανών, εκ πλημμύρων, πάγων, ανομβριών και πείνης συνεπεία συχνών σιτοδειών.-- Ερήμωσις διακοσίων Κονιαροχωρίων.-- Αντίκτυπος της εν Πελοποννήσω επαναστάσεως (Ορλώφ), σφαγαί Χριστιανών εν Θεσσαλία, δήμευσις περιουσιών αυτών. -- Επίδρασις των σφαγών, δημεύσεων, θανάτων εκ λοιμικών νόσων, του στενωτάτου κληρονομικού δικαιώματος, και της οικονομικής των γεωργών εξαντλήσεως, επί της τύχης της μικράς ιδιοκτησίας.

Αξία νομισμάτων, προϊόντων και Θεσσαλικών κτημάτων, αρχαιοτέρων Τουρκικών εποχών.-- Ανάπτυξις του Θεσσαλικού εμπορίου και του εμπορικού ναυτικού.-- Εξαγωγή του λιμένος Βώλου, γεωργικά προϊόντα Θεσσαλίας, αποδημία Θεσσαλών χάριν εμπορίας.--Εμπόριον Λαρίσσης, ετήσιαι εμπορικαί πανηγύρεις και εβδομαδιαίαι αγοραί Θεσσαλίας.-- Βιομηχανική ακμή ορεινών κοινοτήτων Θεσσαλίας, πλούτος, (Αμπελακίων, Τυρνάβου, Αγυιάς, Πηλίου και άλλων), πολιτισμός και Ευρωπαϊκά ήθη των κατοίκων αυτών.--Εμπορική επικοινωνία ιδίως μετά της Αυστρίας και Γερμανίας.

ΣΧολεία της Θεσσαλίας από της 17 εκατονταετηρίδος.-- Θεσσαλοί διδάσκαλοι, λόγιοι, συγγραφείς.--Μάρτυρες υπέρ Πατρίδος.--Άγιοι και Μάρτυρες υπέρ Πίστεως.--Εθνική αφύπνισις των Ελλήνων και Θεσσαλών. Ελληνικαί εν Ευρώπη, Έλληνες και Θεσσαλοί λόγιοι εν Βιέννη και αλλαχού, καθώς και Ευρωπαίοι Περιηγηταί διεγείρουσι το ενδιαφέρον της Ευρώπης υπέρ του Ελληνισμού.

Συνέχεια ληστρικών επιδρομών, κομματικών αλληλοσπαραγμών, αφοριών, επιζωοτιών, και λοιμικών νόσων. -- Ολεθρία αυτών επίδρασις επί του γεωργικού πληθυσμού και της μικράς γεωκτησίας.-- Αραιότης πληθυσμού Θεσσαλίας από της Αρχαιότητος.-- Ερήμωσις του Τουρκικού Κράτους και της Θεσσαλίας εις τους Τουρκικούς χρόνους.--Έλληψις καλλιεργητών εν Θεσσαλία

Απέραντος Γεωκτησία Αλή Πασά καθ' όλην την βόρειον Ελλάδα.--Τα εν Θεσσαλία Τσιφλίκιά του.-- Πόθεν η προέλευσις αυτών. --Ποία Θεσσαλικά κεφαλοχώρια ήρπασε μετατρέψας εις Τσιφλίκιά του. --Καλλιέργεια και Διαχείρισις Τσιφλικίων Αλή Πασά.--Προσωπική κατάστασις και τύχαι των γεωργών της Θεσσαλίας επί Αλή Πασά.

Αι κοινότητες λείψανα των αρχαίων πολιτειών.-- Αι κοινότητες κατά την Βυζαντινήν εποχήν.--Οργανισμός και διοίκησις αυτών κατά την Τουρκοκρατίαν. Ολέθριαι συνέπειαι των διχονοιών και κομματικών ανταγωνισμών. -- Βαθύτερα τούτων αίτια.

Θέσις και δικαιοδοσία αυτού κατά τε την Βυζαντινήν εποχήν και την Τουρκοκρατίαν.-- Το Βεράτιον (1604) του Μητροπολίτου Λαρίσσης και τα προνόμια της υπ' αυτόν Εκκλησίας.--Η δύναμις του Κλήρου εν τω αφορισμώ επιτρεπομένω υπό του Βερατίου.--Δικαιώματα Επισκόπων εισπραττομένα παρά του ποιμνίου, όπως και κατά την Βυζαντινήν εποχήν. -- Πατριωτική δράσις του Κλήρου.

Πολιτικαί ανωμαλίαι, στενοχωρίαι και κίνδυνοι της Τουρκίας, προκαλέσαντες τας Μεταρρυθμίσεως.-- Τανζιμάτιον (1839), Χάτι Σερίφ (1856), Ισονομία και Ισοπολιτεία όλων των υπηκόων ανεξαιρέτως.-- Φιλελεύθερος νομοθετική εργασία επί τη βάσει των αρχών τούτων. -- Ο περί γαιών νόμος του 1858, σημαντική επέκτασις του κληρονομικού δικαιώματος και της κυριότητος των ιδιωτών επί των αροσίμων (υποδημοσίων) και βακουφικών γαιών. -- Σύγκρισις των δεσμών και βαρών της γεωκτησίας και των επί ταύτης δικαιωμάτων των Τιμαριωτών (Φεουδαλικών) τάξεων εν τε τη Τουρκία και τη δυτική Ευρώπη.

Κατάργησις της Δουλοπαροικίας των Γεωργών εν τη Τουρκία και τη δυτική Ευρώπη

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ